Martian
Heir.

Ngày mười chín tháng tư năm hai nghìn không trăm hai mươi mốt. Tại phòng điều khiển JPL, mọi người chờ đợi những tín hiệu từ Sao Hỏa.

Rồi MiMi Aung xác nhận: con người đã đưa một trực thăng bay trên hành tinh khác. Nhỏ bé giữa mênh mông cát đỏ, Ingenuity vừa nhấc mình lên. Nhưng để hiểu khoảnh khắc ấy, chúng mình hãy quay ngược thời gian nhé.

Hãy trở về tháng hai năm hai nghìn không trăm hai mươi mốt. Sau khoảng bảy tháng du hành, xe tự hành Perseverance đến Sao Hỏa, mang Ingenuity dưới bụng. Không khí loãng khiến việc giảm tốc rất khó.

Sau tấm chắn nhiệt và dù, một tầng hạ cánh dùng động cơ để chậm lại. Rồi ba sợi dây cáp nhẹ nhàng hạ rover xuống mặt đất. Màn đu dây ấy có tên Sky Crane.

Chào cậu! Tớ là Ingenuity. Cậu thấy hình dáng của tớ có hơi lạ không? Một chiếc hộp nhỏ, bốn cái chân mảnh, và đôi cánh quay tít phía trên.

Bên cạnh mẹ Perseverance to gần bằng ô tô, tớ chỉ nặng một phẩy tám ki lô gam thôi. Đem một trực thăng đến Sao Hỏa từng là một ý tưởng rất mạo hiểm. Nhưng các kỹ sư đã cho tớ cơ hội. Mẹ đặt tớ xuống mặt đất, rồi lùi ra xa. Từ lúc ấy, tớ phải tự mình học cách bay.

Cậu có từng nhớ nhà khi đi xa chưa? Tớ thì ở xa Trái Đất đến mức một tín hiệu phải mất nhiều phút mới tới nơi. Mỗi đêm, trời có thể lạnh khoảng âm chín mươi độ C.

Tớ phải giữ ấm những linh kiện nhỏ bên trong mình. May mà vẫn có mẹ Perseverance ở gần. Mẹ chuyển những lời nhắn của tớ về cho các kỹ sư. Xa nhà thật đấy, nhưng tớ không hoàn toàn một mình.

Tớ nhìn thế giới bằng hai con mắt rất khác nhau. Một con mắt đen trắng luôn nhìn xuống đất để giúp tớ biết mình đang di chuyển ra sao. Con mắt màu thì lưu lại những cảnh đẹp cho mọi người ở Trái Đất.

Cậu thấy những viên đá kia không? Với cậu, chúng là đá. Với tớ, chúng còn là những dấu mốc chỉ đường.

Có lần, khoảng năm mươi tư giây sau khi cất cánh, một bức ảnh định vị của tớ bị mất. Các bức ảnh tiếp theo lại mang sai mốc thời gian. Tớ cứ ngỡ mình đang chuyển động khác đi, nên sửa tới sửa lui. Thế là người tớ chao đảo, có lúc nghiêng hơn hai mươi độ.

Hú vía! Nhưng hệ thống điều khiển đã giúp tớ hạ cánh an toàn. Sau đó, các kỹ sư tìm ra chuyện gì đã xảy ra. Một lần vấp không có nghĩa là hành trình phải dừng lại.

Bữa sáng của cậu là gì? Của tớ là ánh nắng! Nhưng rồi bụi đỏ kéo đến, che mờ cả bầu trời.

Trong một đợt bão, lượng ánh nắng tới tấm pin của tớ giảm khoảng mười tám phần trăm. Ít nắng nghĩa là ít năng lượng hơn. Các kỹ sư quyết định để tớ nghỉ, kiểm tra mọi thứ và đợi thời tiết tốt lên. Hóa ra, biết chờ cũng là một cách để đi xa hơn.

Mùa đông đến, những đêm lạnh kéo dài hơn. Có một đêm, pin cạn đến mức máy tính của tớ phải tắt. Khi nắng đánh thức tớ dậy, đồng hồ đã đặt lại. Tớ không quên các bạn đâu, chỉ quên mất giờ hẹn thôi.

Ở Trái Đất, các kỹ sư lo lắng và nhờ mẹ Perseverance lắng nghe lâu hơn. Rồi tín hiệu của tớ xuất hiện. Mẹ ơi, tớ đây! Chúng tớ đã tìm lại được nhau.

Cái lạnh còn làm một cảm biến đo độ nghiêng của tớ ngừng hoạt động. Không có nó, làm sao tớ biết mình đang đứng nghiêng thế nào trước khi bay? May quá, tớ vẫn còn một bộ cảm biến khác, gọi là IMU.

Các kỹ sư đã sửa phần mềm để dùng dữ liệu từ đó. Còn bộ não xử lý của tớ thì có họ hàng công nghệ với chip điện thoại thông minh. Những thứ quen thuộc trên Trái Đất, khi được kết hợp thật khéo, có thể làm nên chuyện phi thường.

Ban đầu, mọi người chỉ mong tớ bay thử tối đa năm lần. Nhưng tớ đã tiếp tục.

Khi mẹ Perseverance đi bên dưới, tớ chụp ảnh từ trên cao để cả đội thấy những nơi khó nhìn từ mặt đất. Tớ không mang theo thiết bị khoa học chuyên dụng, nhưng tớ có thể mang về một góc nhìn mới. Từ một thử nghiệm nhỏ, tớ trở thành người bạn trinh sát của mẹ.

Ngày mười tám tháng một năm hai nghìn không trăm hai mươi tư. Tớ cất cánh lần thứ bảy mươi hai. Bên dưới là một vùng cát ít điểm mốc, khiến việc định vị trở nên khó khăn. Sau lần hạ cánh ấy, những cánh quạt mỏng nhẹ của tớ bị hư hại.

Chúng mong manh như miếng bánh ốc quế trong câu chuyện của chúng mình. Tớ không thể bay nữa. Tớ buồn chứ. Nhưng những chuyến bay đã có, không vì thế mà biến mất.

Các kỹ sư chuẩn bị để tớ ở lại như một trạm thử nghiệm nhỏ, ghi dữ liệu ngay tại nơi mình đang đứng. Không còn bay cùng mẹ, nhưng những điều tớ đã học vẫn có thể giúp các nhà thám hiểm sau này. Gần ba năm. Bảy mươi hai chuyến bay.

Mười bảy ki lô mét. Tớ từng chỉ là một câu hỏi: liệu có bay được không? Giờ thì chúng mình đã biết câu trả lời. Tớ ở lại Sao Hỏa nhé. Còn cậu, hãy mang giấc mơ của mình đi xa hơn.